Woman in Gold

 
Gatunek:

Reżyseria: 
Obsada:  , , ,


Premiera: 22 Maj 2015
Rok produkcji: 2015
Kraj: USA, Wielka Brytania


 
 

Opis:

Maria Altmann (Helen Mirren) to pozornie skromna kobieta, której życiorys skrywa jednak wiele tajemnic. Losy jej zamożnej rodziny żyjącej w przedwojennym Wiedniu wiążą się bowiem z jedną z najbardziej zuchwałych grabieży w historii, dokonaną przez nazistowskie władze Austrii. Kilkadziesiąt lat później Maria wspierana przez młodego adwokata (Ryan Reynolds) rozpoczyna heroiczną walkę o rodzinną kolekcję. Jej częścią jest wart ponad 100 mln dolarów obraz Gustava Klimta „Złota Adela”. Dla Marii portret ciotki stanowi ważną rodzinną pamiątkę, lecz dla Austrii jest najcenniejszą narodową relikwią. Czy słynny obraz Klimta, zwany „austriacką Mona Lisą”, wróci do prawowitej właścicielki?

 
 

 

Prawdziwa historia

„Złota dama” to oparta na prawdziwych wydarzeniach historia Marii Altmann, która w kontrowersyjnej i bezprecedensowej sprawie pozwała do sądu rząd Austrii. W głównej roli wystąpiła Helen Mirren, która od czasu Oscara za „Królową” rywalizuje z nieocenioną Meryl Streep o miano najlepszej aktorki świata. Rolą w „Złotej damie” rozpoczyna tegoroczny wyścig po najważniejsze nagrody filmowe. W brawurowej obsadzie znaleźli się także Ryan Reynolds i Katie Holmes.

 

Helen Mirren w filmie Złota dama

Helen Mirren w filmie Złota dama

 

Dama ze złota, kobieta z żelaza

Maria Altmann (1916–2011) przyszła na świat dziewięć lat po ukończeniu przez sławnego klasyka secesji Gustava Klimta (1862–1918) wspomnianego obrazu, powszechnie uznawanego za arcydzieło. Płótno przedstawiało Adelę Bauer, siostrę matki Marii. Siostry Bauer poślubiły braci Ferdinanda i Gustava Blochów. Cała czwórka mieszkała w apartamencie przy jednej z najsłynniejszych ulic wiedeńskich, Elisabethstrasse. Adele i Ferdinand (zwany „królem cukru”) byli znanymi mecenasami sztuki, prowadzili salon, w którym bywali tacy artyści jak dramaturg i autor prozy Arthur Schnitzler, kompozytorzy Gustav Mahler i Richard Strauss czy też właśnie Klimt, czołowy przedstawiciel art nouveau. Przesycone erotyzmem prace tego ostatniego zachwycały publiczność. Adele często była jego modelką, podejrzewano ich zresztą o romans. W przypadku słynnego portretu malarz stylizował jej wizerunek na egipską władczynię. Naszyjnik widoczny na obrazie dostała później Maria od swego wuja w prezencie ślubnym. Adele zmarła młodo na zapalenie opon mózgowych w 1925 roku.

Swoje życie w Wiedniu, który wydawał się przyjazny i bezpieczny, Maria wspominała z nostalgią. W domu odbywały się cotygodniowe koncerty. Maria wzięła udział w balu debiutantek. W wieku 21 lat wyszła za mąż za początkującego śpiewaka operowego, Fritza Altmanna. Sześć tygodni później Hitler dokonał anszlusu Austrii i włączył ją do III Rzeszy, co przez dużą część mieszkańców zostało przyjęte wręcz z entuzjazmem. Dla Żydów oznaczało jednak kataklizm. Blochowie-Bauerowie stracili wszystko – biżuterię, zastawę stołową, stradivariusa (stradivariusy, czyli skrzypce, które wyszły spod ręki słynnego lutnika z przełomu XVII i XVIII wieku Antonio Stradivariego, uważane są za największe osiągnięcia lutnicze w historii i do dziś stanowią wzór dla twórców instrumentów; na aukcjach sztuki osiągają niebotyczne ceny), obrazy, w tym dzieła Klimta. Fritza aresztowano. Przez krótki czas trzymano go w obozie koncentracyjnym w Dachau (został wykupiony przez brata), po czym wraz z Marią uciekł do Anglii, a potem do USA. Majątek Blochów-Bauerów przepadł, a naszyjnik Marii trafił do żony Hermanna Goeringa, Emmy. Słynny portret, po zrabowaniu przez faszystów, został umieszczony w austriackiej galerii Belweder w Wiedniu. Altmannowie zamieszkali w Kalifornii, w Los Angeles, i doczekali się czwórki dzieci. Maria prowadziła sklep z tkaninami, Fritz znalazł pracę w firmie Lockheed, amerykańskiej wytwórni zbrojeniowej, specjalizującej się w produkcji samolotów (założonej w 1932 r., przekształconej w 1992 roku w koncern Lockheed-Martin). Starali się nie wracać do tragicznej przeszłości. Jednak po śmierci siostry Maria odnalazła w dokumentach zmarłej listy mówiące o „Złotej Adeli” oraz o innych dziełach sztuki, głównie obrazach, ukradzionych jej rodzinie przez nazistów podczas anszlusu. Odejście siostry obudziło w starszej pani pragnienie, wręcz determinację, by szukać sprawiedliwości.

Choć portret należał do jej rodziny, odzyskanie go okazało się niezwykle trudne. Zwróciła się o pomoc do prawnika Randola Schoenberga z zaprzyjaźnionej rodziny innych emigrantów z Wiednia. Był on wnukiem słynnego kompozytora, Arnolda. Tak wspominał tamto pierwsze spotkanie: – Maria opowiedziała mi swoją historię, a ja słuchałem jak zahipnotyzowany. Maria była olśniewająco piękna, rudowłosa, elegancka i błyskotliwa; lubiła opowiadać dowcipy. Była po prostu najbardziej czarującą i kulturalną osobą, jaką można sobie wyobrazić: cytowała fragmenty oper, tak jak teraz cytuje się kwestie z filmów. Była ostatnią osobą z grona przyjaciół moich dziadków i poznanie jej było dla mnie jak przebudzenie. Nie znał się jednak na odzyskiwaniu dzieł sztuki, lecz na prawie gospodarczym. Szybko pogłębił wiedzę i wziął się do pracy.

Ryan Reynolds w filmie Złota Dama

Ryan Reynolds w filmie Złota Dama

Austriacki rząd odrzucił pozew, twierdząc, że wolą Adeli i jej męża Ferdinanda było, aby obraz trafił do Galerii Narodowej Belvedere. Miało to mieć miejsce jeszcze w 1923 roku. Uznano, że obrazy nabyto zgodnie z prawem. Działania Altmann zostały wstrzymane, gdy okazało się, że złożenie pozwu w Austrii będzie wiązać się z kosztami rzędu miliona dolarów. Schoenberg, który rzucił swoje dotychczasowe zajęcie, wpadł na pomysł, by pozwać austriacki rząd w amerykańskich sądach, wykorzystując mało znany precedens. Altmann i Schoenberg nie złożyli więc broni i zwrócili się do amerykańskich sądów, by umożliwiły odzyskanie zagrabionego majątku obywateli USA poza granicami kraju. Schoenberg w 2004 r. stanął przed sędziami Sądu Najwyższego USA, którzy mieli orzekać w sprawie. Mimo iż stwierdził, że nie rozumie treści pierwszego pytania zadanego mu przez jednego z sędziów, ci uznali, że nie mają do czynienia z naciągaczem. W Austrii duetowi Altmann-Schoenberg przyszedł w sukurs Hubertus Czernin, dziennikarz śledczy, który wcześniej ujawnił nazistowską przeszłość austriackiego prezydenta Kurta Waldheima. Odnalazł dowody na to, że Ferdinand Bloch zapłacił za obrazy – w tym za „Złotą Adelę” – a zatem to on był ich prawowitym właścicielem, nie zaś Adele. Odnalazł się także testament Ferdinanda, mówiący, że pozostawia swój majątek spadkobiercom, a nie państwu austriackiemu. W końcu w Sądzie Najwyższym sprawa została wygrana i Austria zgodziła się rozważyć zwrot obrazu po rozprawie w austriackim sądzie arbitrażowym do spraw skradzionych dzieł sztuki. Wielu obserwatorów uważało, że austriaccy urzędnicy się nie ugną i że po prostu poczekają na śmierć Altmann. Mylili się. 17 stycznia 2006 roku zapadła decyzja – wszystkie pięć obrazów Klimta wymienione w pozwie miały zostać zwrócone Marii Altmann i jej rodzinie. Zostały potem pokazane na ekspozycji w Los Angeles, po czym Maria wystawiła je na aukcji. Najsłynniejszy z nich, czyli portret Adele, kupił za 135 milionów dolarów magnat przemysłu kosmetycznego Ronald Lauder i udostępnił w swej Neue Galerie w Nowym Jorku. Taki był zresztą warunek Altmann – by obraz nie został odebrany publiczności. Lwią część zysków ze sprzedaży dzieł Maria przeznaczyła na cele charytatywne. Zmarła w 2011 roku.

 

Schoenberg obejrzał film na premierze w Berlinie i był głęboko poruszony. Nadal – i to z sukcesami – poszukuje skradzionych przez nazistów dzieł sztuki, których metryki często celowo fałszowano, by ukryć ich pochodzenie. Wpadł na trop m.in. skradzionych dzieł Picassa, El Greca, Canaletta, czy innych obrazów Klimta.

 

 

Zwiastun:


 
 
 
 

Katagoria: hit kinowy
Słowa kluczowe: , , , ,
Opublikowano 3 lata temu.
Publikacja była czytana: 1551  razy.