Produkcja filmu Poltergeist


„Poltergeist”, na podstawie pomysłu Stevena Spielberga, to długo oczekiwany horror wyprodukowany przez legendarnego Sama Raimiego („Martwe zło”, „Klątwa”), z Samem Rockwellem („Niebezpieczny umysł”) w roli głównej.

Rodzina z trojgiem dzieci przeprowadza się na spokojne przedmieścia, do pozornie zwykłego domu, który stopniowo zaczyna odkrywać swą mroczną tajemnicę. Kolejne niepokojące znaki stają się zaproszeniem do rzeczywistości dużo bardziej przerażającej niż najgorszy sen. Związany z domem duch poltergeist wykorzystuje przeciwko rodzinie jej największe lęki i porywa najmłodszą córkę do równoległego świata, z którego nie ma ucieczki. Ostateczna konfrontacja z potężnym poltergeistem wydaje się z góry przegrana. Aby go pokonać, bohaterowie będą musieli zrozumieć naturę zła, z którym mają do czynienia. Czy wezwany na pomoc egzorcysta ocali rodzinę, zanim będzie za późno?

 

Dziedzictwo Spielberga i Hoopera

W 1982 roku znaczący kasowy sukces odniósł horror „Duch” („Poltergeist”) w reżyserii Tobe’a Hoopera, autora kultowej „Masakry teksańską piłą mechaniczną” („The Texas Chainsaw Massacre”, 1974), według pomysłu Stevena Spielberga, który był także współscenarzystą filmu.

To dzięki tamtemu filmowi nastąpiło spopularyzowanie terminu „poltergeist” (niem. „hałaśliwy duch”), który występował w licznych opracowaniach dotyczących zjawisk paranormalnych – z największym natężeniem od lat 50. XX wieku. Działalność takich duchów polega rzekomo na wytwarzaniu różnego rodzaju dźwięków, jak trzaski, gwizdy, szuranie itp., których źródła nie udaje się w inny sposób wskazać. Tajemniczym dźwiękom towarzyszy częstokroć samoczynne przesuwanie lub pojawianie się przedmiotów. Określa się to dodatkowymi nazwami: aport, asport i innymi. Poltergeisty i ich zachowania można ponoć zaobserwować przede wszystkim w starych domach, na strychach i w piwnicach. Zamieszkiwać mają szuflady i półki, a czasem nawet dziury za regałami.

Poltergeist fotos 1

Zdaniem większości „badaczy”, przekonanych o realnym istnieniu tego zjawiska (znanego co najmniej od siedemnastego wieku, przy czym notuje się wciąż nowe przypadki), poltergeist występuje jedynie w obecności jednej osoby, która jest świadkiem tego typu niewytłumaczalnych racjonalnie incydentów. Osoba ta zazwyczaj jest dzieckiem, najczęściej dziewczynką w okresie dojrzewania (ok. 10-17 lat), która w wyniku swego nastawienia emocjonalnego nieświadomie wpływa na otaczające ją środowisko. Zjawisko podobno może trwać nawet kilka miesięcy. Ludzie, którzy doświadczyli działania poltergeista mają zdolności psychokinetyczne. Nauka neguje rzecz jasna takie fenomeny, uznając je za wynik halucynacji i przede wszystkim sugestii spowodowanej pseudonaukowymi dywagacjami. Poltergeisty uznaje się najczęściej za przejaw ezoterycznego folkloru, mającego główne źródło w wydawanych drukiem w XVII wielu w Anglii przekazach ludowych.

Poltergeisty mają długi żywot w popkulturze – ostatnio na przykład wystąpiły w filmie „Uśpieni” („Quiet Ones”, 2014, reż. John Pogue) oraz w grach komputerowych („S.T.A.L.K.E.R”, „F.E.A.R.”), przeniknęły też do literatury (chociażby Irytek z „Harry’ego Pottera”) i anime („Ghost Hunt”).

Jeśli chodzi o wspomniany film, to wywołał on spore zainteresowanie wśród widzów, zwłaszcza że scenarzyści umieścili w nim wiele aluzji i kryptocytatów. Nakręcono dwie kontynuacje, które złożyły się na filmową trylogię; we wszystkich częściach cyklu zagrała ta sama dziecięca aktorka – Heather O’Rourke. „Duch II: Druga strona” („Poltergeist II: The Other Side”, 1986, reż. Brian Gibson) był bardziej drastyczny, sterował w stronę konwencjonalnego horroru. „Duch III” („Poltergeist III”, 1988, reż. Gary Sherman) był uznawany nawet przez fanów serii za cyniczną eksploatację tematu, ale wskutek smutnych okoliczności rozwinęła się wokół cyklu swoista mitologia. O’Rourke na początku roku 1987 zachorowała na chorobę Leśniowskiego-Crohna i była leczona przez cały okres kręcenia filmu. Zdjęcia do „Ducha III” rozpoczęły się 13.04.1987 roku i zakończyły 19.06.1987. Premierę zaplanowano na 10 czerwca następnego roku. Po ukończeniu zdjęć, młoda aktorka wracała do zdrowia w swoim domu w Kalifornii. Jednakże pod koniec stycznia 1988 roku jej stan znacznie się pogorszył, co zakończyło się jej śmiercią miesiąc po dwunastych urodzinach.

Krótko po śmierci O’Rourke studio zdecydowało, że zakończenie filmu zostanie nakręcone na nowo. Aktorkę zastąpiono dublerką, bez pokazywania twarzy dziewczynki. Scenę sfilmowano w marcu 1988 roku.

W sumie aż czworo aktorów (O’ Rourke, Dominique Dunne, Will Sampson, Julian Beck) oraz kilku mniej znanych członków ekipy realizacyjnej zmarło po nakręceniu trzeciej części filmu, toteż zaczęto mówić o „klątwie poltergeista” („Poltergeist Curse”) – co wielu uważało za budzący niesmak chwyt reklamowy. Jednak tego typu mitologia związana z gatunkiem zaczęła niejako żyć własnym życiem.

 

To samo, ale inaczej

Nowy film zrealizowano w technice 3D, zakładając, że efekty specjalne mają naprawdę przerazić widownię. Za scenariusz odpowiadał dramaturg i scenarzysta David Lindsay-Abaire, zdobywca prestiżowej nagrody Pulitzera za dramat „Rabbit Hole” („Między światami”, 2007, wersja filmowa z Nicole Kidman według scenariusza autora sztuki, 2010, w reżyserii Johna Camerona Mitchella) oraz autor tekstów piosenek do musicalowej, broadwayowskiej wersji „Shreka” (ekranizacja: „Shrek the Musical”, 2013, reż. Michael John Warren). Abaire był także współscenarzystą „Robotów” („Robots”, 2005, reż. Chris Wedge, Carlos Saldanha) oraz napisał scenariusz „Inkheart” (DVD: „Atramentowe serce”, 2008, reż. Iain Softley), według powieści Cornelii Funke. Pracował przy „Strażnikach marzeń” („Rise of the Guardians”, 2012, reż. Peter Ramsey), dokonując adaptacji powieści Williama Joyce’a, był również współscenarzystą widowiska „Oz: Wielki i potężny” („Oz: The Great and Powerful”, 2013, reż. Sam Raimi). Obecnie pracuje nad „The Family Fang” z Nicole Kidman. Reżyser Gil Kenan, po lekturze scenariusza, entuzjastycznie odniósł się do projektu: – Zrozumiałem, w jaki sposób David chce w „Poltergeista” tchnąć nowe życie. Dostaliśmy nową i bardzo przerażającą opowieść o osaczonej amerykańskiej rodzinie.

Producent Sam Raimi to także uznany reżyser, z sukcesami zwłaszcza w dziedzinie kina grozy. Po studiach reżyserskich na Uniwersytecie Michigan, w 1982 r. nakręcił horror „Martwe zło”, idealny przykład niezależnego kina niskobudżetowego, które odniosło wielki sukces kasowy. Film doczekał się dwóch kontynuacji (1987, 1993). Dziś nazwisko Raimiego jest gwarancją powodzenia u publiczności. On również był przekonany, że Kenan to właściwy człowiek na właściwym miejscu: – Gil ma wielką zdolność straszenia i budowania napięcia, czego dowiódł swym animowanym filmem „Straszny dom”. Planowaliśmy wiele scen pełnych napięcia, które miały uwieść widownię i czasem kończyć się nawet niespodziewanym żartem. A Gil potrafi zaskoczyć widownię czymś naprawdę przerażającym. Jest reżyserem, który doskonale umie grać z oczekiwaniami widzów i świetnie rozumie, jak ważną rolę odgrywa wyczucie czasu w procesie skutecznego przerażania.

 

Rodzina w oblężeniu

Oryginał z 1982 roku opierał się na koncepcie, iż najmłodszy członek rodziny zostaje osaczony przez nadnaturalne siły, groźne duchy, a reszta domowników próbuje go ratować. W nowym filmie zadbano o nieco inny kontekst i rozmieszczenie akcentów. Akcja „Poltergeista” AD 1982 rozgrywała się w innych realiach ekonomicznych: panowała sytość, amerykańskie przedmieścia rozkwitały.

Tym razem podmiejskie otoczenie (akcja toczy się w Illinois) nie jest oazą stabilizacji – przeciwnie, wydaje się miejscem zaniedbanym, niezbyt bezpiecznym, wręcz groźnym. Kenan tak o tym mówił: – W latach 80. nie ulegało wątpliwości, że każdy, komu się lepiej powodziło, wynosił się na przedmieście. Teraz wiele się zmieniło i przedmieścia utraciły swój urok i blask. Tymczasem nasza rodzina usiłuje żyć według dawnego typowego wzorca mieszkańców przedmieścia, jednak szybko traci grunt pod nogami. Jeśli do tego dodamy siły nadnaturalne i uprowadzenie dziecka, musimy być gotowi na coś absolutnie niespodziewanego. Tak więc scenariusz pozostawia otwartą kwestię, czy przyczyną tak wielkiej aktywności nadnaturalnych sił jest fakt, że dom stoi na terenie dawnego cmentarza, czy też duchy zyskują większą moc z powodu dezintegracji rodziny i jej naruszonych wewnętrznych więzi. Kenan sam wychował się na przedmieściu – w San Fernando Valley, co dało mu wrażliwość na podobny klimat. – Wyzwanie polegało także na tym, by widownia znała tak samo dobrze dom, jak i rodzinę, o której opowiadamy – stwierdzał realizator. W tym celu, w prologu, kamera lustruje dokładnie każdy pokój i zakamarek domu. Jeszcze przed kupnem domu Griffin zauważa, że jego młodsza siostra Maddy rozmawia w swej przyszłej sypialni z kimś… kogo nie ma. Raimi tłumaczył: – To logiczne, niejako naturalne, że to właśnie dzieci pierwsze dostrzegają obecność obcych sił. Są one bardziej od dorosłych otwarte na nowe sytuacje, śmielej posługują się wyobraźnią. Dorośli nie odbierają tak łatwo nieznanych im wibracji.

Poltergeist fotos 5

Postaci dzieci zróżnicowano. Maddy jest najbardziej otwarta, początkowo nowi, „wymyśleni” przyjaciele raczej ją interesują niż przerażają. Natomiast Griffin jest zamknięty w sobie, dość lękliwy, boi się nawet cienia drzewa za oknem. Początkowo jednak i jemu podoba się przeprowadzka – do czasu, gdy dom okaże się strychem pełnym strachów. Najstarsza z rodzeństwa Kendra, podobnie jak jej rodzice, zupełnie nie dostrzega groźnych sił czających się w domu. Nastolatka jest przede wszystkim rozżalona tym, że musiała opuścić swą dawną szkołę i przyjaciół. Grająca jej matkę Rosemarie DeWitt komentowała: – Kendra to typowa nastolatka, jest po prostu zła na rodziców. Jej więź z nimi jest poważnie nadwątlona, dziewczyna czuje się pokrzywdzona. Saxon Sharbino wcielająca się w Kendrę mówiła: – To postać, którą naprawdę chciałam zagrać. Jest wiecznie zaaferowana i skoncentrowana na sobie, ciągle wisi na telefonie, bez ustanku rozmawiając z przyjaciółmi. Rodziców i rodzeństwo lekceważy. Nic dziwnego, że nie zważa na to, co mówi Griffin o mrocznych siłach czających się w domu. Po prostu nie zwraca na to uwagi. Kendra przeżywa w dodatku koszmar dojrzewania. Młoda aktorka zauważyła: – Jest coś niezwykłego i jednocześnie prawdziwego w scenach, kiedy jej rodzice wloką ją do szkoły i z powrotem, a ona się opiera. Ich krzyki dziwnie brzmią w tym podmiejskim, opustoszałym pejzażu.

 

Frajda i groza

Twórcy filmu długo szukali odtwórczyni roli Maddy, głównego celu ataków duchów. Reżyser mówił: – To były naprawdę wyczerpujące poszukiwania, niemal na całym świecie. Ale się opłaciły. Kennedi Clements ma w sobie tyle zdecydowania, bystrości i poczucia humoru, że nie sposób jej nie pokochać. I łatwo można pojąć uczucie straty i bólu, jakie odczuwa rodzina, gdy dziewczynka zostaje porwana. W dodatku jest nieustraszona, jako jedyna odpowiada głosom płynącym z telewizora i z głębi pomieszczeń. Jej wrażliwość jest równa jej odwadze. Właśnie dlatego, gdy Maddy widzi swą znikającą ulubioną lalkę, bez wahania podąża za nią, trafiając do mrocznej alei, rządzonej przez duchy.

Kyle Cattlet zagrał Griffina, syna Bowenów. – Jak wiele dzieci, Griffin ma niezwykle żywą wyobraźnię – tłumaczył Sam Rockwell, odtwórca roli jego ojca. – Bardzo często widuje rzeczy, które tak naprawdę nie istnieją. Toteż nic dziwnego, że gdy twierdzi, iż wierzba krzyczy na niego, rodzice nie dają mu wiary. DeWitt dodawała: – Moim zdaniem Griffin to najtrudniejsza do zagrania postać w całym filmie. Ma naprawdę poważne lęki, ale to właśnie on musi stanąć do konfrontacji z duchami twarzą w twarz. Kenan tak mówił o Kyle’u: – To bardzo inteligentny młody człowiek z charakterem, który doskonale zrozumiał charakter roli i zagrał ją nadzwyczaj wiarygodnie. Gdy Griffin twierdzi, że na strychu zaatakowała go wiewiórka, a gałęzie drzewa biją w jego okno, rodzice nie dają mu wsparcia, bo uważają, że syn ma psychologiczny problem. Kyle wniósł do roli mnóstwo chłopięcej energii, pozostając jednocześnie niezwykle naturalny. Najbardziej przypadły mu do gustu sceny kaskaderskie. – Podobała mi się scena, w której poltergeist ciągnął mnie po całym domu – entuzjazmował się. – Zbudowano specjalną pionową dekorację. Byłem ciągnięty przez nawiedzone drzewo przez hall, po schodach i przez okno na strychu. Uwielbiam te kaskaderskie numery! Nauczyłem się, jak trzymać głowę i ręce, by być całkowicie bezpiecznym. Punkt zwrotny następuje, gdy Amy i Eric wracają do domu i znajdują Griffina zwisającego z drzewa, a Kendrę w dziwnym stanie, zaatakowaną przez substancję sączącą się spod podłogi garażu. A najgorsze jest to, że Maddy znika. Dochodzą do wniosku, że została porwana przez nadnaturalne siły. – W tym momencie spodziewamy się, że ojciec rodziny będzie próbował zapanować nad sytuacją – tłumaczył producent J.R. Young. – Jednak obsadzenie w tej roli Sama Rockwella sprawia, że czekają nas niespodzianki. Sam podszedł do gry z energią i zwykłym dla siebie swoistym humorem. Aktor tak mówił o swym bohaterze: – Eric znalazł się w bardzo trudnym momencie swego życia. Właśnie stracił pracę i zaczyna wątpić, że będzie w stanie utrzymać rodzinę. Jego myśli o rodzinie krążą wokół spraw materialnych. Cierpi, że nie stać go na drogie zabawki dla dzieci. Amy ma większą świadomość niebezpieczeństwa, jakie niesie za sobą dezintegracja rodziny. Usiłuje temu zapobiec. Oboje nie wiedzą, co począć ze zniknięciem Maddy. Zawiadomić policję? Okoliczności zaginięcia zostaną uznane za niewiarygodne. Amy wpada na pomysł, by zwrócić się do parapsychologów działających na jej rodzimej uczelni Illinois State University.

 

Początek bitwy

W domu Bowenów zjawia się doktor Powell (Jane Adams), szefowa wydziału parapsychologii, wraz z dwójką asystentów, Boydem (Nicholas Braun) i Sophie (Susan Heyward) oraz wielką ilością nowoczesnego, zaawansowanego technologicznie sprzętu. Zespół, zwłaszcza Boyd, jest bardzo sceptyczny wobec opowieści Bowenów. Właściwie przyszli, by zdemaskować niewiarygodną ich zdaniem wersję wydarzeń, podaną przez rodzinę. Ale przerażające spotkanie, które ma Boyd z duchem, zmienia wszystko. Doktor Powell decyduje, że na pomoc trzeba wezwać medium – Carrigana Burke’a. To celebryta, gwiazda telewizyjnego reality show „House Cleaners”, nic więc dziwnego, że Bowenowie przyjmują go sceptycznie – prócz zanurzonej w popkulturze Kendry, która jest nim zafascynowana. Występujący w tej roli Jared Harris komentował: – Okazuje się, że Burke jest jedyną osobą, która może pomóc Maddy, ponieważ potrafi nawiązać kontakt z niebezpiecznymi mocami. Staje się więc przywódcą w walce o uratowanie dziewczynki. Wychodzi zresztą na jaw, że był mężem doktor Powell. Ten romantyczny wątek nieco rozjaśnia mroczną opowieść.

 

Naprawdę straszny dom

Początkowo dom wydaje się oazą dla przeżywającej ciężkie chwile rodziny, szybko jednak ukazuje swe mroczne oblicze. Po długich poszukiwaniach domostwo o należytym wyglądzie znaleziono w Hamilton, w kanadyjskim Ontario. Scenografka bułgarskiego pochodzenia, Kalina Ivanova („Dym”, „Lulu na moście”, „Mała miss”, „Szare ogrody”) opowiadała, że filmowcy postanowili wykorzystać złudną „dobrotliwość” podmiejskiej współczesnej scenerii. Zdecydowano się na utrzymanie domu w tonacji „całej palety beżów” charakterystycznej dla tego rodzaju architektury. W pobliżu musiały być linie wysokiego napięcia i pusta parcela, na której planowano zmieścić złowrogie drzewo. – Studiowaliśmy fotografie prawdziwych domów i ich wnętrz, by osiągnąć jak najdalej posunięty element autentyczności – mówiła scenografka. Salon i poddasze, na którym mieszkał Griffin, musiały być większe niż w rzeczywistości. Okno salonu miała rozbić przecież furgonetka, a przez świetlik na strychu miało zaatakować drzewo. I oczywiście musiało być wystarczająco dużo miejsca dla kamery i jej zaplanowanych przez reżysera ruchów. Dom zbudowano na miejscu cmentarza nagrobki usunięto, ale nie kości. Dlatego niespokojne duchy chcą wykorzystać Maddy, by pomogła im dostać się do miejsca ostatecznego przeznaczenia. Kenan opowiadał: – Poltergeist początkowo kontaktuje się przez głosy słyszalne za ścianą i gałęzie stukoczące w okno. Potem aktywność duchów narasta, wreszcie porywają i więżą Maddy w swym świecie. Mam pewną sympatię dla tych zapomnianych i sfrustrowanych istot szukających wyjścia ze swej trudnej sytuacji, kierujących się rodzajem zbiorowego instynktu.

 

Skok w inny wymiar

Film nie bez powodu zrealizowano w technice 3D. – W oryginalnej wersji nadnaturalne siły przedstawiono w wysoce stylizowanym, magicznym, wręcz teatralnym stylu. Ja obrałem inną drogę – wyjaśniał reżyser. – Chciałem czegoś o wiele bardziej mrocznego i przerażającego. Znany operator Javier Aguirresarobe („Inni”, saga „Zmierzch”) w lot pojął koncepcję Kenana. Chodziło o to, by fantastyczną i groźną rzeczywistość ująć jak najbardziej realistycznie. – Mroczna fantazja pojawia się w całkowicie realnym świecie i dlatego jest tym bardziej przerażająca – mówił. – Jedynym bezpośrednim nawiązaniem do oryginału jest scena, w której Maddy komunikuje się z duchami przez telewizor. To było wielkie techniczne wyzwanie, bo naszą ambicją było ograniczenie efektów, zwłaszcza komputerowych, do minimum. Delphine White, autorka kostiumów, obrała drogę podobną do operatora. – Moim zadaniem było oddać jasną, jak i ciemną stronę filmu. Jeśli chodzi o bohaterów, inspiracji szukałam u zwykłych ludzi. Trudniejsze było stworzenie wizerunku duchów. Zrobiliśmy dokładny research, oglądając m.in. zdjęcia ludzi spalonych, a potem ekshumowanych. Przyglądaliśmy się, jak wyglądały ich ubrania. Sporządziliśmy specjalne tkaniny o podobnie zniszczonej fakturze.  

Alison O’Brien była producentką efektów wizualnych: – Chcieliśmy stworzyć kompletny świat równoległy, na swój sposób wyrafinowany. Pomogła nam bardzo firma BUF VFX z Paryża, która opracowała wiele nowych technik. Teraz duchy komunikują się z naszym światem nie tylko poprzez telewizor, ale także poprzez smartfony i tablety. Kenan wielką wagę przywiązywał do zabawki – drona, którego ojciec na początku filmu daje Griffinowi. – To było narzędzie, ale w pewnym sensie także nasz bohater. Dzięki zamontowanej na dronie kamerze mogliśmy nakręcić ujęcia, jakich jeszcze nie widzieliście – stwierdził twórca. Na planie zdarzały się kłopoty techniczne. – Za domem była spora otwarta przestrzeń. Okazało się, że nasz dron nie może tam latać, z powodu krzyżujących się i nakładających sygnałów z naszego elektronicznego sprzętu, mikrofonów i telefonów – zdradzał Raimi. Brand Rose, jasnowidzka z Cleveland, odwiedziła plan filmowy nie tylko jako konsultantka w sprawach paranormalnych, ale by oczyścić go z ewentualnych duchów. Twierdziła, że jej misja zakończyła się pełnym sukcesem.

 

Fiszka filmu:  Poltergeist

 

Reżyseria: 


Obsada:
, ,

Gatunek:

Premiera: 29 Maj 2015
Rok produkcji: 2015
Kraj: USA


 
 
 
 

Dystrybutor filmu

 
 
 
 

Katagoria: warsztat producenta
Słowa kluczowe: , , ,
Opublikowano 3 lata temu.
Publikacja była czytana: 872  razy.